Teatr Reminiscencyjny, czyli innowacja, która przywraca wspomnienia

Ile słów zawiera się w milczeniu? Ile wspomnień w przypadkowo wypowiedzianym słowie? Jak znaleźć klucz do niezrozumiałego szyfru?
Zaburzenia poznawcze towarzyszące takim chorobom, jak Alzheimer, Parkinson czy zwyrodnienie czołowo-skroniowe to z jednej strony temat tabu, a z drugiej schorzenia, z którymi spotkał się nieomal każdy. Przypadłości wieku starszego, które zgodnie ze stereotypem uniemożliwiają kontakt osób chorych ze światem zewnętrznym. Komunikacyjne bariery nie do przeskoczenia. Innowacja Teatr Reminiscencyjny dąży do otwarcia potencjału twórczego osób starszych z chorobami otępiennymi na działania performatywne i pozawerbalne formy komunikacji. Umożliwia im wyrażanie siebie, własnych emocji oraz przeżyć poprzez pracę terapeutyczno-sceniczną. Otwiera ich z powrotem na świat.

Innowacja składa się z szeregu zajęć terapeutyczno-artystycznych wykorzystujących metody dramaterapii, pracy z ciałem, muzykoterapii czy innych form działania wywodzących się z obszaru pedagogiki teatru. Podczas kolejnych spotkań zespół artystyczno-psychologiczny wspomagany przez wolontariuszy oraz rehabilitanta pracuje z osobami z chorobami otępiennymi nad stworzeniem spektaklu teatralnego opartego o ich opowieści i wspomnienia.

?

„Zimowy pogrzeb” to tytuł jednego z trzech amatorskich spektakli, które są finałowym rezultatem tegorocznych warsztatów teatralnych dla dorosłych w legnickim programie „Teatr jest bliżej niż myślisz”. Otwarta dla publiczności prezentacja przedstawienia odbędzie się w środę 4 grudnia na Scenie Gadzickiego Teatru Modrzejewskiej, o godz. 19.00. Bezpłatne wejściówki wydaje kasa biletowa teatru.

4 grudnia 2019r. godz. 19.00

Zapraszamy do Legnicy 27 listopada 2019r.o godz. 18.00!

Opowiadamy o fenomenie pamięci w kontekście pracy klinicznej i pracy twórczej. Prezentujemy formułę Teatru Reminiscencyjnego!

Miejsce: Art Cafe Modjeska, Teatr Modrzejewskiej w Legnicy.

27 listopada 2019r., godz. 18.00

25 listopada 2019r. Zapraszamy do Poznania 🙂

Opowiemy o Teatrze Reminiscencyjnym, o jego uczestnikach i odbiorcach, o jego innowacyjnej formule i autorach, o celach, metodach i efektach, i o jeszcze innych sprawach. Postaramy się także odpowiedzieć na Państwa pytania i podyskutować 🙂

Dziękujemy Bartkowi Lisowi i Centrum Praktyk Edukacyjnych za zaproszenie 🙂

Miejsce: Centrum Kultury Zamek w Poznaniu, ul. Św. Marcin 80/82, pokój 132, 61-809 Poznań
Godz. 18.00

Okiem widza. W trakcie kilkugodzinnej wizyty w Ścinawie udało mi się wziąć udział w próbie do spektaklu, nad którym pracowali pacjenci Ośrodka Alzheimerowskiego. Uczestniczyłem we wszystkich elementach tego spotkania: naradzie zespołu merytorycznego, spotkaniu wolontariuszy, którzy występowali z seniorami na scenie, rozgrzewce, wreszcie w samej próbie oraz w podsumowaniu wydarzenia. Jak opisać ten jedyny w swoim rodzaju spektakl? Jak opowiedzieć słowami o tym, co wymyka się językowi i wydarza się jakby poza nim? Przedstawienie składało się z rozmaitych działań performatywnych angażujących ciało i głos. Pokazywane sceny wykorzystywały doświadczenia zawodowe seniorów-aktorów (np. wcielanie się w postać zawiadowczyni na stacji kolejowej) i ich umiejętności (np. grę na akordeonie). Wszystkie elementy pomagały seniorom przepracować traumatyczne wydarzenia (np. śmierć męża) oraz sprzyjały nawiązywaniu kontaktów z innymi. Miałem okazję porozmawiać z panią Jadwigą – ciepłą i profesjonalną seniorką chorującą na Alzheimera w stopniu zaawansowanym. Pamiętam do dziś jej dumę ze swojej roli, znaczenie pracy nad spektaklem, które podkreślała, oraz to, że czuła się doceniona przez innych. Wszystko to zobaczyłem w niej, w spektaklu, w Teatrze Reminiscencyjnym.

1. Przezwyciężenie lęku. Osoby doświadczające trudności poznawczych, takich jak problemy z wypowiadaniem się, rozumieniem siebie i innych, zapamiętywaniem nowych informacji, przypominaniem sobie wydarzeń z przeszłości, komunikowaniem się, niejednokrotnie odczuwają związany z tymi barierami silny niepokój, zawstydzenie, złość czy frustrację. To z kolei powoduje u nich wycofywanie, poczucie odrzucenia oraz bierność i apatię. Innowacja Teatr Reminiscencyjny przełamuje ten schemat.
2. Potrzeba ekspresji. Osoby z chorobami otępiennymi mimo doświadczania barier komunikacyjnych odczuwają silną potrzebę ekspresji i kontaktu. Innowacja wychodzi naprzeciw temu odczuciu i uruchamia potencjał twórczy uczestników. Ćwicząc seniorów w metodach komunikacji pozawerbalnej, umożliwia im ekspresję własnych emocji oraz przeżyć. Uczestnicy nie tylko uczą się innego sposobu komunikowania, ale także czują się wysłuchani i zrozumiani.
3. Poczucie sprawstwa. Udział w programie sprzyja przełamaniu towarzyszącej seniorom z otępieniami bierności. Chorzy z powodu barier komunikacyjnych izolują się od świata, nie czując potrzeby podejmowania jakichkolwiek aktywności. Nie podejmują prób wyjścia poza dobrze sobie znany schemat codziennego życia i własne przyzwyczajenia. Udział w innowacji zachęca ich do podejmowania nowych wyzwań, sprzyja integracji w ramach grupy teatralnej, przełamuje poczucie alienacji. Przynosi satysfakcję z własnych osiągnięć.
4. Włączenie w społeczność. Udział w programie sprzyja nawiązywaniu nowych relacji, zarówno tych w grupie osób z chorobami otępiennymi, jak i międzypokoleniowych relacji z wolontariuszami. Wspólna praca na scenie i wymiana doświadczeń pozytywnie wpływa także na bliskość tych relacji. Wśród twórców rodzi się poczucie przynależenia do grupy, która aktywnie uczestniczy w kreowaniu kultury. Ma coś do powiedzenia i zrobienia, a nie jedynie egzystuje na marginesie społeczeństwa.
5. Poprawa stanu zdrowia. Innowacja sprzyja ogólnej poprawie zdrowia fizycznego i psychicznego uczestników. Wzmacnia poczucie ich własnej wartości. Sprawia, że czują się potrzebni, że historie, które mają do powiedzenia są słuchane. Element ten odgrywa także ważną rolę dla ich rodzin uczestników i innych odbiorców.

1. praca o istotnym znaczeniu społecznym – specjaliści pracujący przy Teatrze Reminiscencyjnym wypracowują i doskonalą nowatorską, interdyscyplinarną metodę pracy terapeutycznej z osobami z zaburzeniami otępiennymi, czyniąc swoją pracę jeszcze bardziej przydatną i znaczącą dla innych
2. nowe narzędzia pracy – otwarcie się na potencjał twórczy osób z chorobami otępiennymi i ich historii pozytywnie wpływa na wykształcenie nowych metod pracy, zarówno tych teatralnych (pracy z ciałem, z aktorem, z pamięcią), jak i medycznych (sprawdzone metody terapeutyczne)
3. nowa perspektywa – praca z seniorami uwrażliwia uczestników projektu na potrzeby osób z zaburzeniami poznawczymi z własnej rodziny czy kręgu znajomych. Pozwala spojrzeć na świat z ich perspektywy.

1. wsparcie emocjonalne i informacyjne – niemożność skomunikowania się z bliskim członkiem rodziny może budzić u opiekunów bezsilność, złość, a nawet zrezygnowanie i frustrację. Grupa ta przyzwyczajona jest do postrzegania swoich bliskich przez pryzmat choroby, deficytów, utraty. Innowacja wyrywa ich z tego stanu przygnębienia. Otwiera na nowe sposoby komunikacji. Oferuje wielopłaszczyznowe wsparcie w relacji z seniorem. Rodzi nadzieję na poprawę jakości kontaktu z nim.

1. wiedza, umiejętności i doświadczenie – zaangażowani w Teatr Reminiscencyjny studenci psychologii, pedagogiki, aktorstwa i dramaterapii zdobywają nowe doświadczenia w praktycznym wykorzystaniu metod terapeutycznych.
2. większa wrażliwość – otwarcie na potrzeby osób z zaburzeniami poznawczymi pozwala przełamać społeczne stereotypy dotyczące chorób otępiennych oraz fałszywe przekonania dotyczące zachowań osób doświadczających zaburzeń poznawczych.

1. edukacja teatralna – włączenie Teatru Reminiscencyjnego do działań społecznych i edukacyjnych teatru poszerza spektrum działania i pozwala dotrzeć do zupełnie nowych odbiorców, np. do opiekunów i rodzin osób z chorobami otępiennymi
2. miejsce zaangażowane społecznie – instytucja zyskuje renomę przestrzeni inkluzywnej, otwartej na potrzeby lokalnej społeczności,  będącej nowoczesnym miejscem spotkań